Przygotowawcze prace budowlane
Wznoszenie budynku, prowadzenie jego remontu lub remontu mieszkania, a także budowa drogi, utwardzanie nawierzchni podwórza czy prace ziemne związane z budową i funkcjonowaniem podstawowych instalacji – muszą być poprzedzone różnorodnymi pracami przygotowawczymi. Bez nich nie byłby możliwy prawidłowy przebieg właściwych robót budowlanych – murowania, betonowania, tynkowania itp. Niezbędne do wykonania opisanych dalej prac narzędzia i materialy są w powszechnym użyciu, można je stosunkowo łatwo zgromadzić. Niektóre maszyny i urządzenia, np. niewielką betoniarkę lub pustaczarkę, można również wykonać samemu. Roboty ziemne, przygotowanie składników zapraw i ich mieszanie, ustawianie podestów roboczych – należą do tych prac, które mogą być z powodzeniem wykonane przez majsterkowicza. Musi on jednak ściśle stosować się do fachowych wskazówek i receptur technologicznych oraz bezwzględnie przestrzegać wszystkich zasad związanych z bezpieczeństwem pracy. Kontakt ze środkami żrącymi i pylącymi, prace w wykopach i na wysokości, przenoszenie i możliwość upadku dużych i ciężkich przedmiotów wiążą się z różnorodnymi zagrożeniami, które trzeba znać i skutecznie ich unikać.
Wykonanie wykopów
Po wytyczeniu przez uprawnionego geodetę charakterystyznych punktów budynku oraz utrwaleniu ich za pomocą ław drutowych przystępuje się do robót ziemnych. Na placach budowy obiektów wznoszonych systemem gospodarczym najczęściej wykonuje się je ręcznie. Utuwcnle gruntu. Najpierw zbiera się i oddzielnie gromadzi warstwę zieml roślinnej, bardzo przydatnej po zakończeniu budowy do prac ogrodniczych wokól budynku. Czynności zasadnicze obejmują: odspajanie gruntu, jego przerzut, wydobycie i przetransportowanie na miejsce skladowania. Jeżeli budynek ma być niepodpiwniczony, wykonuje się wykopy wąskoprzestrzenne jedynie pod lawy i mury fundamentowe (szerokość dna takiego wykopu nie przekracza 1,5 m). Pod budynki całkowicie podpiwniczone konieczne są wykopy szerokoprzestrzenne (o szerokości dna większej niż 1,5 m), pod budynki częściowo podpiwniczone – wykopy obu rodzajów. W gruntach niewysadzinowych (sypkich) do odspajania stosowane są szufle, w gruntach niepewnych – łopaty, w gruntach wysadzinowych (spoistych) – łopaty i oskardy. W wykopach płytkich (o glębokości nie większej niż 1,5 m) odspojony grunt przerzuca się bezpośrednio poza wykop, w wykopach głębokich wąskoprzestrzennych – wydobywa się go na górę jednym lub dwoma przerzutami, w wykopach glębokich szerokoprzestrzennych – przed wydobyciem transportuje się grunt taczkami do krawędzi wykopu. Pogłębiając wykop należy uważać, aby nie usunąć zbyt dużo gruntu. Miejsc, w których wykop jest zbyt głęboki, nie wolno zasypywać ziemią (jest ona zawsze spulchniona i nie stanowi odpowiedniego oparcia dla muru, który później latwo pęka), lecz wypełniać je chudym betonem (o zawartości cementu mniejszej niż 150 kg w1 m3 mieszanki betonowej). Wykop szerokoprzestrzenny wykonuje się najpierw do poziomu posadzki podziemia, a dopiero potem pogłębia w tych miejscach, gdzie mają być posadowione ławy fundamentowe. Ostatnią warstwę grubości 10…20 cm zdejmuje się bezpośrednio przed rozpoczęciem układania law fundamentowych. Należy pamiętać o tym, aby nie dopuścić do nawilgocenia gruntu na dnie wykopu. Źabezpleczente skarp. Przy wykonywaniu wykopu wąskoprzestrzennego oraz wykopu szerokoprzestrzennego, gdy skarpy są pochylone pod kątem większym od kąta stoku naturalnego – konieczne jest deskowanie skarp, zabezpieczające osoby znajdujące się w wykopie przed osuwaniem się gruntu.